Dhamma Mahasati

การมีสติ ไม่ต้องรอหลับตา ไปไหนก็รู้ ทำอะไรก็รู้ ขุดดิน ฟันไม้ ก็รู้การทำงานของกาย หลวงพ่อเทียนชี้ให้เห็นว่า สติไม่ใช่เรื่องไกลตัว ไม่ใช่เรื่องพิเศษ แต่เป็นการตามรู้ชีวิตในขณะที่มันกำลังเป็นจริง ศีลจึงไม่ใช่ของห่างไกล ศีลคือความปกติ ปกติกาย ปกติวาจา ปกติใจ กายปกติ ย่อมไม่ลักขโมย ไม่เบียดเบียน ไม่ชกต่อย ไม่ทำร้าย วาจาปกติ ย่อมไม่โกหก ไม่พูดเท็จ ไม่ทำให้ตนเองและผู้อื่นเดือดร้อน ใจปกติ คือใจที่เห็นทัน เมื่อความนึก ความคิด เริ่มเคลื่อนไปผิดทาง ถ้าคิดดี แต่ยังเป็นความคิดที่ไม่ตั้งอยู่ในความจริง นั่นก็ยังไม่ปกติ ถ้าคิดชั่ว ยิ่งไม่ปกติไปอีก หลวงพ่อเทียนจึงสอนให้เรารู้ทัน ตั้งแต่กายจะทำ วาจาจะพูด และใจจะนึกจะคิด เมื่อใจเป็นผู้สั่ง เราจึงต้องดูใจให้ทัน ดูให้ทันว่า อะไรเกิดขึ้น อะไรผิดไป อะไรพาเราออกจากความปกติ ศีลในที่นี้ ไม่ใช่เพียงข้อปฏิบัติภายนอก แต่คือการกลับมาสู่ความเป็นธรรมดาของชีวิต เป็นธรรมดาที่ไม่หลอกตนเอง เป็นธรรมดาที่ไม่พาใจไหลไปกับความมืด แม้ความคิดดี ถ้ายังเป็นความผิดปกติ ก็เหมือนมืดสีขาว แม้ความคิดชั่ว ก็เป็นมืดสีดำ เราจึงต้องเห็นทั้งสองอย่างตามจริง ไม่หลงว่าอะไรดีแล้วจะพอ ไม...

ฝึกความรู้สึกตัวใน 1 นาที

หลายคนเมื่อได้ยินคำว่า “ปฏิบัติธรรม” ก็มักคิดว่าเป็นเรื่องยาก ต้องนั่งสมาธินาน ๆ ต้องอยู่ในที่สงบ หรือแยกตัวออกจากชีวิตประจำวัน แต่แนวทางของ หลวงพ่อเทียน จิตฺตสุโภ กลับเรียบง่ายกว่านั้นมาก เพราะท่านสอนว่า “ความรู้สึกตัว” มีอยู่แล้วตามธรรมชาติ ไม่ต้องสร้างขึ้นใหม่ ไม่ต้องไปค้นหาจากที่ไหน เพียงแต่เราเผลอไปอยู่กับความคิด จนลืมสิ่งที่กำลังเกิดขึ้นตรงหน้า ในระหว่างวัน ไม่ว่าเราจะอยู่ที่ทำงาน บนรถไฟฟ้า ในบ้าน หรือใต้ต้นไม้ที่ไหนสักแห่ง เราสามารถกลับมารู้สึกตัวได้เสมอ เพียงใช้เวลาแค่ 1 นาที เริ่มจากหยุดตัวเองสักนิด นั่งหรือยืนอย่างมั่นคง รับรู้ว่าร่างกายกำลังสัมผัสพื้น สัมผัสเก้าอี้ สัมผัสโลกใบนี้อยู่จริง ๆ ไม่ต้องเกร็ง ไม่ต้องบังคับตัวเองให้สงบ เพียงรู้ว่าตอนนี้เรากำลังนั่ง กำลังยืน กำลังหายใจ แล้วค่อย ๆ มองรอบตัวอย่างผ่อนคลาย รับรู้แสง เสียง อากาศ ก่อนปล่อยสายตาให้นิ่งลงเบา ๆ จากนั้น ลองสังเกตลมหายใจที่ค่อย ๆ เคลื่อนออก ไม่ต้องเพ่ง ไม่ต้องควบคุม เพียงตามรู้ลมหายใจออกไปอย่างธรรมดา และในจังหวะสั้น ๆ ก่อนลมหายใจใหม่จะเริ่มขึ้น จะมี “ช่องว่าง” เล็ก ๆ ปรากฏขึ้น ช่วงนั้นเอง คือความตื่นรู้อย่างเป็...

ผู้นำ-ผู้ตาม และธรรมะบรรยาย หนังสือเก่าทำมือจากบ้านจรัล 75 อายุ 47 ปี

ผู้นำ-ผู้ตาม และธรรมะบรรยาย หนังสือเก่าทำมือจากบ้านจรัล 75 อายุ 47 ปี บางครั้ง ธรรมะไม่ได้เดินทางมาถึงเราด้วยรูปเล่มที่งดงามหรือการพิมพ์ที่สมบูรณ์แบบ หากแต่มาในรูปของกระดาษเก่า ตัวอักษรพิมพ์ดีด และรอยจางของหมึกโรเนียว ที่ยังคงเก็บรักษาลมหายใจของผู้แสวงธรรมในยุคหนึ่งไว้อย่างเงียบงาม พี่โต “สื่อพระธรรม” แห่งกลุ่มศึกษาและปฏิบัติธรรม ได้เปิดกรุคลังสมบัติจากบ้านจรัล 75 และพบหนังสือเก่าทำมือเล่มหนึ่ง ซึ่งจัดทำขึ้นเมื่อ 47 ปีก่อน ด้วยการพิมพ์ดีดและโรเนียว เหลืออยู่เพียง 1 เล่มเท่านั้น หนังสือเล่มนี้มิใช่เพียงเอกสารเก่า หากเป็นร่องรอยของศรัทธา ความเพียร และความตั้งใจของกัลยาณมิตรในอดีต ที่ช่วยกันถอดเทป จัดพิมพ์ และส่งต่อพระธรรมในยุคที่การทำหนังสือธรรมะสักเล่มหนึ่งต้องอาศัยแรงกาย แรงใจ และหัวใจที่เคารพธรรมอย่างแท้จริง หนังสือเล่มนี้มีชื่อว่า “ผู้นำ-ผู้ตาม และธรรมะบรรยาย” โดย พระภิกษุเขมานันทะ แสดงธรรม ณ วัดสนามใน จังหวัดนนทบุรี ถอดเทปและจัดพิมพ์โดย กลุ่มศึกษาและปฏิบัติธรรม เมื่อเดือนกันยายน พ.ศ. 2522 เมื่อได้พบหนังสือเล่มนี้ จึงได้ทำสำเนาเพื่อเก็บรักษาไว้ และสแกนเป็นไฟล์ดิจิทัล เพื่อมิให้ร่...

รูปแบบของสำนักปฏิบัติที่หลวงพ่อเทียนต้องการ

รูปแบบของสำนักปฏิบัติที่หลวงพ่อเทียนต้องการ เมื่อเรามองวัดหรือสำนักปฏิบัติธรรมในแต่ละแห่ง เราจะพบว่ามีรูปแบบแตกต่างกันไปตามประเพณีและวิถีชีวิตของผู้คนในแต่ละพื้นที่ แต่สำหรับ หลวงพ่อเทียน จิตตสุโภ ท่านพยายามอย่างยิ่งที่จะวางหลักให้สำนักปฏิบัติเป็นไปในทิศทางเดียวกัน เพื่อให้เอื้อต่อสิ่งสำคัญที่สุด นั่นคือ “การเจริญสติของผู้ปฏิบัติ” สิ่งที่ท่านเน้นจึงไม่ใช่ความสวยงามของสถานที่ ไม่ใช่ความโอ่อ่าหรูหราของวัด แต่คือความเรียบง่าย สะอาด เป็นระเบียบ และเพียงพอต่อการดำรงชีวิต เพราะเป้าหมายที่แท้จริงของการตั้งสำนักปฏิบัติ ไม่ใช่เพื่อสร้างสถานที่ให้ดูงดงาม แต่เพื่อให้ผู้ปฏิบัติ ก้าวหน้าในธรรม หลักสำคัญที่หลวงพ่อเทียนวางไว้ ๑. ไม่ตั้งตู้บริจาค ไม่เรี่ยไรเงิน หลวงพ่อไม่ต้องการให้การปฏิบัติธรรมผูกพันกับเรื่องเงินทอง ผู้ที่มาปฏิบัติไม่ต้องถูกเรียกเก็บค่าใช้จ่ายใด ๆ แม้เคยมีผู้นำตู้บริจาคมาถวาย ท่านก็ให้เก็บไว้ไม่ให้ตั้งไว้ในที่เปิดเผย เพราะการปฏิบัติธรรม ไม่ควรถูกกำหนดด้วย “การทำบุญด้วยเงิน” ๒. ไม่ทำอาหารโดยไม่จำเป็น ถ้ามี...

“ความรู้สึกตัว” คืออะไร?

“ความรู้สึกตัว” คืออะไร? มันไม่ใช่ของใหม่ ไม่ใช่สิ่งที่ต้องไปสร้าง และไม่ใช่สิ่งที่ต้องไปค้นหา แต่มัน…มีอยู่แล้ว หลายคนสงสัยว่า ความรู้สึกตัวคืออะไร ต้องรู้สึกแบบไหน ต้องนิ่งแค่ไหน ต้องทำให้พิเศษหรือไม่ แต่ยิ่งคิด…มันกลับยิ่งห่างออกไป เหมือนคำที่ว่า “ยิ่งหา…ยิ่งไม่เจอ” เพราะความรู้สึกตัวนั้น ง่ายเกินไป…จนใจไม่ยอมรับ ลองดูง่ายๆ ตอนนี้เลย เอามือไปไว้ข้างหลัง กำมือขึ้นมา เรา “รู้” ไหมว่ามือกำลังถูกกำอยู่? ความรู้ที่เกิดขึ้นนั้น ไม่ต้องใช้ความคิด ไม่ต้องใช้สายตา ไม่ต้องอธิบาย มันเป็นเพียง…การ “รู้” ความรู้นั้นเอง คือ “ความรู้สึกตัว” ลองเปลี่ยนเป็นชูสองนิ้ว เราก็ยัง “รู้” ได้ทันที โดยไม่ต้องคิดก่อน ไม่ต้องตั้งใจให้มาก มันเกิดขึ้นเอง…ตามธรรมชาติ นี่แหละคือสิ่งที่หลวงพ่อเทียนเรียกว่า “ความรู้สึกตัวที่เป็นปกติ” เมื่อเราขยับร่างกาย บิดตัวไปซ้าย ไปขวา เราจะเริ่มเห็นบางอย่าง ร่างกายเคลื่อนไหว และมีความรู้สึกบางอย่างเกิดขึ้น เรารู้ได้…โดยไม่ต้องเพ่ง รู้ได้…โดยไม่ต้องตั้งใจ เพียงแค่ “สังเกตเบาๆ” ความรู้สึกนั้น ไม่ต้องมีความหมาย ไม่ต้องดี ไม่ต้องแย่ มันเป็นเพียง…ความรู้สึกล้วนๆ จากนั้นลองหันมาด...

จากความสำเร็จทางโลก สู่การพบความจริงของทุกข์

จากความสำเร็จทางโลก สู่การพบความจริงของทุกข์ ชีวิตของบางคน เมื่อมองจากภายนอก อาจดูเหมือนสมบูรณ์พร้อมทุกอย่าง มีการศึกษา มีหน้าที่การงาน มีตำแหน่ง มีครอบครัว มีเกียรติยศ และมีความมั่นคงในทางโลก แต่ภายในความสมบูรณ์นั้น บางครั้งกลับมีรอยแยกเล็ก ๆ ที่ค่อย ๆ เปิดให้เราเห็นคำถามใหญ่ของชีวิต รศ.ประภาภัทร นิยม เป็นคนหนึ่งที่เดินทางผ่านความสำเร็จเช่นนั้น ท่านเป็นสถาปนิก จบการศึกษาระดับสูงด้านสถาปัตยกรรมและการออกแบบเมือง จากมหาวิทยาลัยเพนซิลเวเนีย สหรัฐอเมริกา เคยเป็นอาจารย์สอนสถาปัตยกรรมที่จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยอยู่เกือบยี่สิบปี ต่อมาได้เข้าร่วมงานบริหารเมืองในกรุงเทพมหานคร รับผิดชอบงานใหญ่ทั้งโครงสร้างพื้นฐาน ผังเมือง สิ่งแวดล้อม และชุมชน ก่อนจะลาออกอีกครั้งเพื่อก่อตั้งโรงเรียนที่มีแนวทางพุทธศาสนาเป็นฐาน แต่จุดเปลี่ยนที่แท้จริงของชีวิต มิได้เริ่มจากตำแหน่งหรือภารกิจสาธารณะ หากเริ่มจากคำถามของลูก จากความยากลำบากในการเข้าใจลูก และจากความทุกข์เล็ก ๆ ในครอบครัวที่ค่อย ๆ กลายเป็นประตูสู่ธรรม เมื่อลูกสาวถามว่า “ทำไมหนูต้องไปโรงเรียน” คำถามนี้ไม่ได้เป็นเพียงคำถามของเด็กคนหนึ่ง หากเป็นคำถามที่สั่...

ความรู้สึกตัวกับการเห็นทุกข์

เพราะมนุษย์จะพ้นทุกข์ไม่ได้…ถ้ายังไม่เห็นทุกข์จริง ๆ มนุษย์ส่วนใหญ่ไม่ชอบความทุกข์ เราพยายามหนีมันมาตลอดชีวิต เมื่อเศร้า…ก็หาสิ่งบันเทิง เมื่อเหงา…ก็หาคนเติมเต็ม เมื่อเครียด…ก็หาของกิน เพลง หนัง หรือโทรศัพท์มาทำให้ลืม ทั้งชีวิตของมนุษย์ จึงเหมือนการวิ่งหนีบางอย่างอยู่ตลอดเวลา แต่แปลกมาก ยิ่งหนี…ทุกข์ก็ยิ่งตามมา เพราะความทุกข์ไม่ได้อยู่ข้างนอกทั้งหมด แต่มันอยู่ในจิตใจที่ “ไม่รู้ทันตัวเอง” หลวงพ่อเทียน จิตฺตสุโภ จึงไม่ได้สอนให้หนีทุกข์ แต่สอนให้ “เห็นทุกข์” และเครื่องมือสำคัญที่สุดในการเห็นทุกข์ ก็คือ “ความรู้สึกตัว” เมื่อยังไม่มีสติ มนุษย์จะจมไปกับอารมณ์ทันที โกรธ…ก็กลายเป็นคนโกรธ เศร้า…ก็กลายเป็นคนเศร้า กลัว…ก็กลายเป็นคนกลัว เราไม่เห็นอารมณ์ แต่เราเข้าไป “เป็น” อารมณ์นั้น นี่เองคือความหลงที่ลึกที่สุด แต่เมื่อมีความรู้สึกตัว บางอย่างจะเริ่มเปลี่ยน แทนที่จะจมหายไปกับความโกรธ เราจะเริ่มเห็นว่า “ตอนนี้โกรธ” แทนที่จะจมอยู่ในความกังวล เราจะเริ่มรู้ว่า “ตอนนี้ใจกำลังกลัว” และทันทีที่เห็น จิตจะเริ่มแยกออกจากอารมณ์ได้เล็กน้อย นี่คือจุดเริ่มต้นของการเห็นทุกข์ตามจริง ความทุกข์ในทางธรรมะ ไม่ใ...

วิธีฝึกความรู้สึกตัว

ไม่ใช่การ “ทำให้สงบ” แต่คือการ “กลับมารู้ตัว” คนจำนวนมากเข้าใจว่า การปฏิบัติธรรมคือการนั่งนิ่ง ๆ ทำใจให้ว่าง พยายามไม่คิดอะไร แต่ยิ่งพยายาม ใจก็ยิ่งฟุ้ง ยิ่งอยากสงบ ใจก็ยิ่งดิ้น เพราะธรรมชาติของจิต ไม่ได้หยุดคิดง่าย ๆ อย่างที่เราต้องการ แนวทางของ หลวงพ่อเทียน จิตฺตสุโภ จึงไม่ได้เริ่มจากการ “บังคับจิต” แต่เริ่มจากการสร้าง “ความรู้สึกตัว” ความรู้สึกตัว ไม่ใช่เรื่องลึกลับ ไม่ใช่พลังพิเศษ และไม่ใช่ภาวะเหนือธรรมชาติ มันคือการ “รู้” ว่าตอนนี้กำลังเกิดอะไรขึ้นกับกายและใจ รู้ว่ากำลังเดิน รู้ว่ากำลังคิด รู้ว่ากำลังโกรธ รู้ว่ากำลังเผลอ และการฝึกทั้งหมด ก็เพื่อให้เรากลับมา “รู้ทัน” ชีวิตในปัจจุบัน วิธีฝึกในแนว Mahasati จึงเรียบง่ายมาก เริ่มจาก “การเคลื่อนไหว” ยกมือ วางมือ พลิกมือ เดินช้า ๆ ทำอย่างเป็นธรรมชาติ ไม่ต้องเกร็ง ไม่ต้องเพ่ง ไม่ต้องพยายามทำให้พิเศษ สิ่งสำคัญไม่ใช่ท่าทาง แต่คือ “การรู้สึก” ขณะเคลื่อนไหว ตอนยกมือ…รู้ว่ากำลังยก ตอนวางมือ…รู้ว่ากำลังวาง เพียงเท่านี้ เมื่อทำไปเรื่อย ๆ สติจะเริ่มเกิดเอง และเมื่อสติเกิด เราจะเริ่มเห็นสิ่งที่ไม่เคยเห็นมาก่อน เห็นว่าความคิดเกิดขึ้นทั้งวัน เห...

ความรู้สึกตัวกับความคิดต่างกันอย่างไร

สิ่งหนึ่งทำให้เราตื่น…อีกสิ่งหนึ่งมักพาเราเผลอ มนุษย์จำนวนมากใช้ชีวิตอยู่กับ “ความคิด” จนคิดว่านั่นคือชีวิตทั้งหมด เราคิดตั้งแต่ตื่นนอน คิดระหว่างอาบน้ำ คิดระหว่างขับรถ คิดก่อนนอน บางวันยังไม่ทันลุกจากเตียง ใจก็เดินทางไปถึงปัญหาของวันพรุ่งนี้แล้ว เราอยู่กับความคิดมากเสียจน แทบไม่เคยสังเกตว่า ยังมีอีกสิ่งหนึ่งที่อยู่ลึกกว่าความคิดเสมอ สิ่งนั้นคือ “ความรู้สึกตัว” ความคิด คือการปรุงแต่งของจิต มันพูด มันวิเคราะห์ มันเปรียบเทียบ มันตัดสิน มันจินตนาการ บางครั้งมันพาเรากลับไปหาอดีต บางครั้งมันลากเราไปกังวลอนาคต ความคิดจึงเคลื่อนไหวตลอดเวลา เหมือนกระแสน้ำที่ไม่เคยหยุดไหล แต่ความรู้สึกตัวต่างออกไป ความรู้สึกตัว ไม่ใช่การคิดว่า “ฉันกำลังทำอะไร” แต่มันคือการ “รู้” ตรง ๆ ว่า ตอนนี้กำลังทำอะไรอยู่ รู้ว่ากำลังเดิน รู้ว่ากำลังโกรธ รู้ว่ากำลังคิด รู้ว่าหัวใจกำลังหนัก โดยไม่ต้องอธิบายอะไรเพิ่ม ความคิดจะพูดเสมอ “เขาไม่เข้าใจเรา” “อนาคตจะเป็นยังไง” “ทำไมชีวิตถึงเป็นแบบนี้” แต่ความรู้สึกตัวเพียงแค่ “เห็น” เห็นว่าตอนนี้ใจไม่พอใจ เห็นว่าความกลัวกำลังเกิดขึ้น เห็นว่าความคิดกำลังวิ่งวุ่น และทันทีที่เห็น ...

หลวงพ่อเทียนคือใคร

ชายผู้ค้นพบว่า “ความรู้สึกตัว” สำคัญกว่าความสงบ ในประวัติศาสตร์พุทธศาสนา มีพระจำนวนมากที่เป็นนักปราชญ์ มีพระจำนวนมากที่เชี่ยวชาญพระไตรปิฎก มีพระจำนวนมากที่สอนเรื่องสมาธิอย่างลึกซึ้ง แต่มีพระอยู่รูปหนึ่ง ที่ไม่ได้เริ่มต้นจากความเป็นนักวิชาการ ไม่ได้มีชื่อเสียงจากการเทศน์อันซับซ้อน และไม่ได้พยายามสร้างลัทธิหรือสำนักใดขึ้นมา ท่านเป็นเพียงชาวบ้านธรรมดาคนหนึ่ง ที่ทุกข์จริง แสวงหาจริง และค้นพบความจริงจากชีวิตจริง พระรูปนั้นคือ หลวงพ่อเทียน จิตฺตสุโภ หลวงพ่อเทียนเกิดเมื่อปี พ.ศ. 2454 ที่จังหวัดเลย ทางภาคอีสานของประเทศไทย ชีวิตในวัยหนุ่มของท่านไม่ได้แตกต่างจากชาวบ้านทั่วไป ทำนา มีครอบครัว ทำมาหากิน เผชิญปัญหาชีวิตเหมือนมนุษย์ธรรมดาทุกคน แต่ภายในใจของท่าน มีคำถามบางอย่างที่ไม่เคยหายไป “ชีวิตคืออะไร” “ทำไมมนุษย์จึงทุกข์” “ธรรมะที่พระพุทธเจ้าสอนนั้น เข้าถึงได้จริงหรือไม่” ท่านเริ่มปฏิบัติธรรมอย่างจริงจัง ลองมาหลายแนวทาง ทั้งการสวดมนต์ นั่งสมาธิ บริกรรมภาวนา แต่ลึกลงไป ท่านยังรู้สึกว่า บางอย่างยังไม่ถูกค้นพบ จนกระทั่งวันหนึ่ง หลวงพ่อเทียนเริ่มสังเกตสิ่งง่าย ๆ อย่างการเคลื่อนไหวของร่างกาย ยกมือ วาง...

Labels

Daily Dhamma
Dhamma Mahasati
Everyday Awareness
Lan Xang Wisdom
Poetic Dhamma
Short Reflection
การเจริญสติแบบเคลื่อนไหว
ความรู้สึกตัว
คำสอนหลวงพ่อเทียน
ท. ๑๔๖ เปิดงานอบรมที่วัดโมกข์ ปี ๒๕๒๘

ธรรมะใกล้ตัว
ธรรมะประจำวัน
ธรรมะภาคปฏิบัติ
ปริศนาผญาธรรม
ผญา
ภาคส่งเสริมปฏิบัติธรรม
มรดกธรรมหลวงพ่อเทียน
ไม่หลงตัวไม่ลืมตัว
รู้ตัวคือทาง

Show more Show less

Report Abuse

🪷 Support

Supported by Phra Ajahn Da Sammākato, a close disciple of Luangpor Teean Cittasubho

Teaching at Center for Mindfulness & Insight Meditation (CFMIM) , USA

Practice · Teachers · Library

Total Pageviews

Theme images by wingmar