“…การทำสมาธิ จึงว่ามีหลายแบบ-หลายแผน
คำว่า ‘สมาธิ’
บางคนก็ต้องไปนั่งดูลมหายใจ นั่นก็เป็นสมาธิ
บางคนก็ต้องไปนั่งภาวนาพุท-โธบ้าง
สัมมา-อะระหังบ้าง
อันนั้นก็เป็นสมาธิเหมือนกัน
แต่สมาธิในที่นี้
**‘สมาธิ’ คือตั้งใจมั่น
ทำการทำงาน-พูด-คิด หรือเอียงซ้าย-เอียงขวา
เหลียว-แล ก้ม-เงยโดยวิธีใด…ก็รู้สึกตัว**
*‘คน’ ถ้าหากว่าไม่รู้สึกตัวแล้ว
ก็แสดงว่าไม่มีสมาธินั่นเอง*
นี่-การพูดมันจึงไม่เหมือนกัน
คำว่า‘สมาธิ’ ก็ไม่เหมือนกัน
ที่ผมเคยทำมา
สมาธิแบบที่นั่งหลับตา ภาวนาพุท-โธบ้าง
สัมมา-อะระหังบ้าง นับ ๑-๒-๓ บ้าง ดูลมเข้า-ลมออก
เรียกว่า พองหนอ-ยุบหนอนี่ก็(เคย)ทำมา
หรือว่าอานาปานสติ หายใจเข้าสั้น-หายใจออกยาว
ลมหยาบ-ลมละเอียด เหล่านี้ก็เคยฝึกหัด
และเคยทำมาเช่นเดียวกัน
สิ่งเหล่านั้น (ทำแล้ว)ได้ความสงบ
แต่ไม่ใช่ความสงบอย่างที่ผมพูดในขณะนี้
ความสงบแบบนั้น-สงบแบบไม่สงบ
หรือสงบแบบไม่อยากสงบ ว่าอย่างนั้นก็ได้
สงบเพราะว่าอยู่คนเดียว นั่งอยู่คนเดียว
ไม่มีใครมาพูด-มาจา และไม่ได้มองเห็นอะไร
ก็สงบได้ เพราะเราหลบตัวหนีอย่างนั้น
ถ้าสงบแบบนั้น จะทำการ-ทำงานอะไรไม่ได้
สงบแบบนั้น เรียกว่า‘สงบสมถกรรมฐาน’
ท่านว่า ‘สมถกรรมฐานเป็นอุบายให้สงบจิต
เหมือนกับเอาหินหรือศิลาไปทับหญ้า’
ในขณะหินหรือศิลาอยู่บนดิน ทับหญ้าอยู่-หญ้าก็ต้องตายจริง ๆ
แต่ว่าดินมันชุ่ม-มันเย็น
เมื่อเอาหิน หรือเอาศิลาออกจากบนดินแล้ว
หญ้ามัน(ก็)งอกขึ้น-มันป่งขึ้น งามกว่าเดิมก็มี
เพราะดินมันชุ่ม-มันเย็น
อันนั้นเรียกว่า‘สงบแบบไม่สงบ’ ให้เข้าใจอย่างนั้น
บัดนี้ วิปัสสนากรรมฐานก็เรียกว่า‘สงบ’เหมือนกัน
แต่ว่า*วิปัสสนากรรมฐานนั้น ไม่ได้สงบแบบนั้น
(แต่)สงบแบบการเห็นแจ้ง-รู้จริงตามความเป็นจริง*
เห็นอย่างไร ?
เช่น คนเดินไป-เดินมา ก็เห็น
จะเป็นรูปหญิง ก็เห็นว่ารูปหญิง
จะเป็นรูปชาย ก็เห็นว่าเป็นรูปชาย
จะเป็นรูปคนเฒ่า-คนแก่ ก็เห็นว่าเป็นรูปคนเฒ่า-คนแก่
จะเป็นรูปคนหนุ่ม-คนสาว ก็เห็นเป็นรูปคนหนุ่ม-คนสาว
หรือจะมีอะไรผ่านไป ก็ต้องเห็น
อันนี้เรียกว่า‘เห็นแจ้ง’
**แต่ว่าสงบแบบนี้ (สงบแบบการเห็นแจ้ง-รู้จริงตามความเป็นจริง)
ทีแรกมันต้องรู้จักตัวเอง
จึงว่าให้มีวิธีทำ
เช่น สร้างจังหวะ เก็บมือเข้า-เอามือออก เดินไป-เดินมา
ไม่ให้อยู่นิ่ง ๆ ต้องเคลื่อนไหวตัวอยู่ตลอดเวลา
จึงจะมีปัญญา สามารถรู้จริงตามความเป็นจริง**…”
หลวงพ่อเทียน จิตฺตสุโภ