“…**ถ้าเราศึกษาหลักพุทธศาสนาจริง ๆ แล้ว
ศึกษาไม่ยาก ไม่ลำบาก-ลำบนอะไรทั้งหมด
ทุกคนเจริญได้ จะเป็นชนชาติไหน ภาษาใด
ถือศาสนาไหนก็ตาม บวชก็ศึกษาได้-ปฏิบัติได้
ไม่บวชก็ศึกษาได้-ปฏิบัติได้ เช่นเดียวกัน**
(ตอน)ผมเป็นโยม-ผมไปปฏิบัติธรรมะอันนี้-ผมรู้
(ตอนนั้น)ผมเป็นโยมนะ ไม่ได้เป็นพระ-เป็นเณรอะไรนะ
(ที่)ผมเข้ามาบวชนี้ ผม(บวช)เพื่อจะมาฟื้นฟูหลักสัจธรรม
คือความจริงที่เป็นคำสอนของพระพุทธเจ้าจริง ๆ
ดังนั้นผมจึงกล้ายืนยัน-รับรองได้
เพราะว่าเป็นโยมก็ปฏิบัติได้ เป็นพระก็ปฏิบัติได้
**การปฏิบัติธรรมะ ธรรมะอยู่ที่ไหน ?
‘ธรรมะ’นั้น คือ(อยู่)ที่ตัวเรานี่เอง ไม่ใช่ธรรมะอยู่ที่อื่น**
*แต่คนส่วนมากเข้าใจว่าธรรมะต้องอยู่นอกตัวไป
เป็นสี-เป็นแสง เป็นนรก-เป็นสวรรค์ เห็นนอกโลกไป
อันนั้น คนนั้นชื่อว่ายังไม่เข้าใจ
ยังไม่เข้าใจ เพียงเข้าใจ(โดย)นึกเดาเอาเองเท่านั้นเอง*
**ความจริงธรรมะนั้น วิธีที่เราจะรู้จักจริง ๆ
รู้จำ-รู้จัก-รู้แจ้ง-รู้จริงนี้ มันต้องรู้เรื่องรูป-นาม**
รู้เรื่องรูป-นามแล้ว ก็รู้สมมติหรือรู้ทุกขัง-อนิจจัง-อนัตตานี้
รู้สมมตินี้ อะไร ๆ (ก็)สมมติทั้งนั้น
จึงว่ามันมีมากเรื่องสมมติ มีสมมติขึ้นมาเฉย ๆ
แล้วก็สมมติบัญญัติขึ้นมา แล้วก็มีปรมัตถบัญญัติ
แล้วก็มีอรรถบัญญัติ แล้วก็มีอริยบัญญัติ
แน่ะ…เป็นอย่างนี้
รู้อย่างนี้แล้ว ก็ต้องรู้ศาสนา-รู้พุทธศาสนา รู้บาป-รู้บุญ
รู้จริง ๆ-รู้เรื่องนี้ รับรองได้จริง ๆ
รู้เรื่องนี้แล้ว มันเกิดวิปัสสนูขึ้นมา
‘วิปัสสนู’แปลว่าอุปกิเลส *วิปัสสนูคือกิเลสนั่นแหละ
ตัวกิเลสนั่นแหละคือวิปัสสนู…รู้นั้น-รู้นี้ไป รู้ไม่มีที่สิ้นจบ
เรื่องวิปัสสนู…รู้ รู้อันนั้น-อันนี้ รู้นอกตัว*
**รู้ในตัวจริง ๆ เรียกว่า‘อริยสัจ’
‘สัจจะ’ แปลว่าของจริง
มันรู้จริง ๆ อย่างนี้**
เมื่อรู้อย่างนี้ ผมเลิกได้ทันที
ในขณะที่ผมไปปฏิบัตินั้น ผมสูบบุหรี่
พอดีผมมารู้เรื่องรูป-นาม ผมเลิกได้ทันที
ไม่ต้องอ้อนวอน-ขอร้องจากใครที่ไหนเลย
ผี-ผมก็ไม่กลัวตั้งแต่บัดนั้นมา
หมากพลู-บุหรี่ เล่นการพนัน
อะไรทั้งหมดนี่แหละ เลิกได้-ไม่สงสัย
เรื่องบาป-บุญ นรก-สวรรค์ ไม่ข้องแวะ
ผี-เทวดา ไม่ต้องกลัวทั้งนั้น
เพราะมันเป็นเรื่องสมมติพูดขึ้นมาเท่านั้น
อันนี้เราไม่รู้จักสมมติ
เราจึงกลัวผี-กลัวเทวดา กลัวนรก-กลัวสวรรค์
เราไม่รู้จัก
ความจริง ‘ผี’คือการทำชั่ว-พูดชั่ว-คิดชั่วเท่านั้นเอง
‘เทวดา’ คือการทำดี-พูดดี
(คำว่า)‘หิริโอตตัปปะ’…เราพูดกัน-แต่เราไม่เข้าใจ
*‘นรก’ คือความเดือดร้อน-ความทุกข์-ความวุ่นวาย
อยู่ที่ไหน(ก็)ไม่มีสุข*
ถ้าหากนรกมีจริง-ตายแล้วก็ไปตกนรก เพราะมันมีความทุกข์
พระพุทธเจ้าท่านสอนอย่างนี้
สวรรค์-นิพพาน ก็เหมือนกัน
**ถ้าเรามีสวรรค์-มีนิพพานอยู่ในตัวเราแล้ว
เรื่องตายนั้นไม่ต้องสงสัย
เพราะเรามีแล้ว-เราเข้าถึงแล้ว…ตัวสัจธรรม เราก็ไปได้** มันเป็นอย่างนั้น
เข้าใจอย่างนี้-แต่ผมยังไม่ซาบซึ้ง แต่รู้จริง ๆ เรื่องนี้
เรียกว่า‘รู้จัก-รู้จำ-รู้แจ้ง’
แต่ยังไม่รู้จริง ยังไม่รู้จริง…”
หลวงพ่อเทียน จิตฺตสุโภ