“…เมื่อเห็น-รู้-ฟังคนใดทำผิด-พูดผิด ต้องว่ากล่าวตักเตือน
เรียกว่า‘หน้าที่ของคน’ คนต้องทำหน้าที่ของคน
เมื่อเขาทำผิด-เราเห็นแล้วเฉย อันนั้นไม่ถูกต้อง
ถือว่าไม่รักตัว ไม่รักคณะ-ไม่รักพรรคพวก
ถ้าเราเห็นคนทำผิด ต้องรีบตักเตือน-แนะนำให้แก้ไข
อย่างที่เราปวารณาแก่กันเมื่อกี้นี้ว่า
‘สังฆังภัณเต ปะวาเรมิ’ คือมีการปวารณาแก่กันและกันไว้ว่า
‘เมื่อมีใครทำผิด ก็ช่วยบอกกล่าวแก้ไข
ใครทำถูกต้อง ก็ยกย่อง’
คนใดทำผิดแล้ว-แก้ไขทันที พระพุทธเจ้าท่านก็สรรเสริญ
ถ้าทำผิดแล้วไม่ยอมแก้ไข พระพุทธเจ้าท่านตำหนิ
ท่านว่า‘เป็นคนอกตัญญู’
ไม่เข้าใจ ไม่เอื้อเฟื้อต่อคำสอนของพระพุทธเจ้า
เมื่อทุกคนทำการ-ทำงานตามหน้าที่
เมื่อเราทำผิด พรรคพวกตักเตือนเรา
เราก็สงบได้ เราก็อยู่โดยชอบได้
**คำว่า‘อยู่โดยชอบ’ ก็คือไม่เดือดร้อนทั้งตัวเองและผู้อื่น
รับไว้เฉย ๆ คำพูดมันเป็นเพียงลมปากเท่านั้นเอง
ส่วนเนื้อในใจความจริงนั้น อยู่ด้วยการเห็นแจ้ง
เมื่อเป็นดังนี้ พระอรหันต์ก็จะไม่ว่างจากโลกนี้
เพราะยับยั้งสั่งใจได้**
*ถ้ายับยั้งสั่งใจไม่ได้ ก็แสดงว่าเรายังเป็นปุถุชน
‘ปุถุชน’ คือผู้หนาแน่นอยู่ด้วยความไม่รู้
ผู้หนาแน่นอยู่ด้วยอวิชชา ผู้หนาแน่นอยู่ด้วยความมืด
ผู้หนาแน่นอยู่ด้วยความหลง
เมื่อเต็มไปด้วยความมืด-ความไม่รู้-ความหลง เช่นนี้แล้ว
เราจะเดินไปที่ไหนจึงจะถูกต้อง ?
หากไม่ได้ผู้ที่มีหูดี-ตาดี มีแข้ง-ขาดี…พาเดิน*
**หลักกาลามสูตร ๑๐ ข้อ ที่พระพุทธเจ้าตรัสไว้นั้น
เราควรสำเหนียกเอาไว้เสมอ แล้วก็ต้องเอาไปปฏิบัติ
ถ้าเราเรียนพระไตรปิฎกจบแล้ว-รู้ธรรมะได้
เราไม่ต้องลงมือปฏิบัติก็ได้
การปฏิบัติ เป็นหัวใจหรือเป็นลูกกุญแจดอกเอก**
ที่พูดอย่างนี้ เพราะ*เปรียบเหมือนมันถูกปิดใส่กุญแจไว้
ถ้าไม่ใช่ลูกกุญแจของมันเอง แม้สอดเข้าไปแล้ว-มันก็ไขไม่ได้*
อาจแย้งว่า
สมัยนี้เขาเอาเหล็กงอ ๆ ไปงัด-ไปไข มันก็ออกได้
นั้นมันเป็นเรื่องของสมมติ มันไม่ใช่เรื่องของจริง-ที่พูดนี้
*เรื่องนี้ ถ้าเป็นลูก(กุญแจ)ของมันจริง
เมื่อสอดเข้าไป-แล้วบิด มันไข(ออก)ทันที*
ดังนั้น **คำสอนของพระพุทธเจ้าจึงเอาใช้ได้ทุกกาลเวลา
ทำไมจึงว่า เอาไปใช้ได้ทุกขณะกาลเวลา ?
ก็ไม่เดือดร้อน
ทุกขณะจิตนึกคิด เห็นตัวเรา
เป็นคนไม่หลงตน-ไม่ลืมตัว
เรียกว่า‘คนเห็นธรรม-รู้ธรรม-เข้าใจธรรม-
อยู่ด้วยธรรม-เบิกบานด้วยธรรม’**…”
หลวงพ่อเทียน จิตฺตสุโภ