“…(เมื่อ)รู้กิเลส-ตัณหา-อุปาทาน-กรรม
ตอนนี้เป็นอารมณ์ขึ้นไป
รู้อันนี้แล้ว ก็จะมาเป็นพัก-เป็นพักไปครับ
ก็จะรู้ศีล ศีลนั้นก็จะว่ากัน(ว่า)
‘อธิศีลสิกขา-อธิจิตสิกขา-อธิปัญญาสิกขา’
ว่าอย่างนั้นก็ได้
แต่เมื่อผมรู้นั้นคือ ศีลขันธ์-สมาธิขันธ์-ปัญญาขันธ์
‘ขันธ์’ แปลว่าหมวดหมู่-กลุ่มกองก็ว่าได้
ขันธ์ คือขันธ์ ๕ นี่เอง
จะว่าหมวดตา-หมวดหู-หมวดจมูก-หมวดลิ้น-
หมวดกาย-หมวดใจ
จะว่าอย่างไรก็ได้ เรียกว่า‘ศีลขันธ์’
ศีลอันนี้ปรากฏขึ้นมาแล้ว
ก็จะรู้-เข้าใจสมถกรรมฐาน และวิปัสสนากรรมฐาน
**มันจะรู้เป็นขั้น-เป็นตอนไปอย่างนี้ครับ
อันนี้เป็นอารมณ์**
*ถ้ามันดีใจ-เกิดปีติอะไรต่าง ๆ นั้น
มันเป็นอุปสรรค มันมีความตึงเครียด
มึนหัว-ปวดหัว เรียกว่ามึนศีรษะ-ปวดศีรษะนี่ครับ
มันมีความตึงเครียด
อย่างนั้น-อันนั้นมันเป็นอุปสรรค*
**เราต้องทำช้า ๆ ต้องทำไป-ไม่ท้อถอย**
**ถ้าหากว่ามันมีอุปสรรคใดเกิดขึ้น
ก็ต้องทำให้มันสบาย ๆ ไป เป็นอย่างนั้น
แต่ไม่ต้องท้อถอย
อันนี้เป็นการแก้ปัญหา คืออย่าไปตึงเครียด-อย่าไปเพ่ง
เมื่อรู้อันนี้แล้ว-ก็จะรู้ เกิดปัญญาญาณ
เรียกว่า‘ปัญญาเข้าไปรู้’ เรียกว่า‘ญาณเข้าไปรู้’
จึงว่า‘รู้เป็นอารมณ์ขึ้นไป’**
เมื่อรู้ศีลครบจบถ้วนแล้ว
รู้สมถกรรมฐาน
สมถกรรมฐาน…มันสงบอย่างนั้น-สงบอย่างนี้
อันนั้นเป็นสมถกรรมฐาน
วิปัสสนากรรมฐาน
**‘วิปัสสนา’ แปลว่าเห็นแจ้ง-รู้จริง-เข้าใจจริง
ด้วยญาณของปัญญา เรียกว่า‘ปัญญาญาณ’**
‘ญาณ’ จึงว่าแปลว่าเข้าไปรู้
เป็นพาหนะชนิดหนึ่ง-ขนส่ง เรียกว่า‘ขนส่ง’
เรียกว่า‘เป็นปัญญาญาณเข้าไปรู้’
รู้ก็ต้องรู้…
บัดนี้มันจะเข้าใจการทำบาป
เรียกว่า‘ทำชั่วด้วยกาย’-กายทำชั่ว
หากนรกมี จะไปตกนรกขุมไหน
นานกี่ปี-กี่เดือน มันจะเข้าใจไปอย่างนี้
บัดนี้คำพูด-พูดชั่ว ตายไปแล้ว
จะไปตกนรกขุมไหน นานกี่ปี-กี่เดือน
มันจะเข้าใจไปอย่างนั้น
บัดนี้ใจคิดชั่ว ตายไปแล้วจะไปตกนรกขุมไหน
นานกี่ปี-กี่เดือน มันจะเข้าใจอย่างนี้
บัดนี้กายก็ทำชั่ว-คำพูดก็พูดชั่ว-ใจก็คิดชั่ว
๓ อันนี้มาบวกเข้ากัน ตายแล้วจะไปตกนรกขุมไหน
นานกี่ปี-กี่เดือน มันจะรู้อย่างนี้-เห็นอย่างนี้
เป็นญาณของปัญญาเข้าไปรู้อย่างนี้ อย่างแจ่มแจ้งจริง ๆ ครับ
อันนี้เรียกว่า‘ญาณของวิปัสสนาเป็นปัญญาญาณเข้าไปรู้’
เรียกว่า**‘คนจะล่วงทุกข์ไปได้เพราะปัญญา’
จึงว่า‘ให้มันคิด’ มันยิ่งคิด-เราก็ยิ่งรู้
มันยิ่งคิดมาก-เราก็รู้มากเข้า ทันเข้า-ทันเข้า**
นี่…เป็นอย่างนั้น
บัดนี้ในทางตรงกันข้าม
ทำบุญ เรียกว่า‘ทำดีด้วยกาย’
บัดนี้ถ้าหากสวรรค์-นิพพานมี
ตายไปแล้ว จะไปอยู่สวรรค์ชั้นไหน
นานกี่ปี-กี่เดือน จะรู้-เห็น-เข้าใจอย่างนี้
บัดนี้ทำดีด้วยวาจา พูดอ่อน-พูดหวานแล้ว
หากว่าตายไปแล้ว บัดนี้จะไปอยู่สวรรค์ชั้นไหน
นานกี่ปี-กี่เดือน มันเป็นอย่างนั้น
จะรู้-เห็น-เข้าใจอย่างนี้ว่าญาณปัญญาเข้าไปรู้ครับ
บัดนี้ทำดีด้วยใจ-ใจคิดดี
มีเมตตา-กรุณา เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่เพื่อนฝูง
บัดนี้ถ้าหากตายไป
บัดนี้จะไปอยู่สวรรค์ชั้นไหน-นิพพานชั้นไหน
นานกี่ปี-กี่เดือน จะรู้-เห็น-เข้าใจอย่างนี้ครับ
บัดนี้กายก็ทำดี-วาจาก็พูดดี-จิตใจก็คิดดีครับ
ตายไปแล้ว บัดนี้จะไปเกิดสวรรค์-นิพพานชั้นไหน
นานกี่ปี-กี่เดือน มันจะรู้-จะเห็น-เป็น-มี
เข้าใจอย่างนี้อย่างแจ่มแจ้งทีเดียวครับ
มันเป็นอย่างนั้น
อันนี้เรียกว่า**‘ญาณของวิปัสสนา’
ปัญญาของญาณวิปัสสนาเข้าไปรู้-เข้าไปเห็น
ญาณจึงเป็นพาหนะขนส่ง
แล้วมันจะเบาไปเป็นขั้น-เป็นตอนไปครับ**
มันเป็นอย่างนั้น…”
หลวงพ่อเทียน จิตฺตสุโภ