“…ผมจึงกล้ายืนยันรับรองคำพูดของพระพุทธเจ้านั้น
มันลึกลับ-มันลึกลับ
คำว่า‘ลึกลับ’นี้ ผู้มีปัญญาจึงจะสามารถทำให้แจ้งขึ้นมาได้
คำว่า‘ลึก’ ก็หมายถึงบุคคลผู้มีสติปัญญาแหลมคม
สมมติเราขุดน้ำ ก็ต้องขุดลึก ๆ ให้ถึงตาน้ำ
ให้ถึงสายน้ำ จึงจะได้น้ำขึ้นมาใช้ได้
คำว่า‘ลับ’ ก็บุคคลที่ว่องไว-แหลมคม
เขาจะไปมอง
เขาจะไปลับอยู่ที่ไหน เราก็ต้องเดินไปรอบ ๆ
ให้พบ-ให้เห็น ให้เจอกันได้…มันก็ลับลี้ไม่ได้
มันเป็นอย่างนั้น
ฉะนั้น อุปมาคำว่า‘ลึก’
เราขุดบ่อน้ำ เมื่อเราขุดไปลึก ๆ มันถูกสายน้ำ
อันนี้ฟังให้ดีอีกครั้งหนึ่ง
เมื่อมันถูกสาย น้ำมันต้องดันทุรังออกมา
หรือมันออกมาตามรูของมัน เมื่อมันถึงสายน้ำ
เราก็ต้องโกยเอาตมโคลมจากบ่อที่เราขุดลงไป
เอา(ตมโคลน)ออกมา น้ำข้างในที่สายน้ำมันดันออกมา
เราก็ต้องเป็นเจ้าของหรือเป็นหน้าที่
ที่(จะ)ตักน้ำออกจากบ่อนั้น วิดออก-น้ำสกปรก
แต่น้ำไม่ได้สกปรก ตมโคลนมาทำให้เป็นน้ำสกปรก
ตัก-วิดออกไป น้ำนั้นก็สะอาดขึ้นมาทีละนิด-ทีละนิด
แต่เราตักบ่อย ๆ ให้มันออกมาบ่อย ๆ
เมื่อมันออกมา เราก็คอยดูมัน-คอยดูมันออกมา
เต็มบ่อเราแล้ว เราต้องเอามือไปกวน-กวนบ่อน้ำ
กวนให้ตมโคลน หรือที่มันสกปรกติดอยู่กับปากบ่อนั้น
เมื่อน้ำนั้นเกิดสกปรก มองไม่เห็นอะไรในก้นบ่อ
เพราะมันเป็นตมโคลนมากแล้ว เราก็เป็นหน้าที่ตักมันออก
เมื่อมันออกมา เราก็ทำอยู่อย่างนั้นแหละ
ทำบ่อย ๆ จนตมโคลนที่มีอยู่ในบ่อน่ะ-ให้หมด
เมื่อตมโคลนที่อยู่ในบ่อนั้นหมดแล้ว น้ำออกมา
เราไปกวน-ไปกวนน้ำ มันจะไม่สกปรก
เมื่อน้ำไม่สกปรกแล้ว
มีอะไรตกอยู่ในก้นบ่อนั้น เราจะมองเห็นฉันใด
**เมื่อเราเจริญสติ-เจริญปัญญา
คอยดูจิต-ดูใจของเรา นึกคิดอะไร…ให้รู้-ให้เห็น
ให้เข้าใจอย่างแจ่มแจ้งอยู่ทุกขณะจิตแล้ว ไม่หลงแล้ว
เหมือนกันกับเราวิดน้ำออกจากบ่อนั้นแหละ
เมื่อมีอะไรตกเข้าไปในบ่อ
เราจะมองเห็นทุกสิ่ง-ทุกอย่าง เพราะน้ำไม่สกปรก**
*อันนี้เราไปเจริญวิปัสสนาก็ตาม เจริญกรรมฐานก็ตาม
ต้องการความสงบ
เราไปปั้นน้ำขึ้นให้มันเป็นก้อน ไปจับลมให้เป็นตน-เป็นตัว
มันเป็นไปไม่ได้
เพราะความสงบนั้น มันไม่ได้หมายถึงอย่างนั้น*
**ความสงบนั้น ก็หมายถึงที่เราขุดบ่อน้ำนั่นแหละ
คือน้ำมันสกปรก เราต้องวิดทิ้ง
ให้น้ำนั้นสะอาดขึ้นมา
จิตใจของเราที่มันนึก-มันคิด
ให้มันคิดไป ให้มันคิดไป
แต่ปรกติ คนไม่เคยเห็นจิตใจตัวเอง ๑๐๐%
เพราะมันมีโมหะปกคลุมอยู่
ไม่เคยเห็นความคิดของตัวเองปรุงไป
มันก็เหมือนกับน้ำที่มีตมโคลนนั่นเอง
เมื่อเราเห็นความคิดของเราแล้ว
เหมือนกับเราวิดน้ำ**…”
หลวงพ่อเทียน จิตฺตสุโภ