“…ฉะนั้น คำว่า‘ธรรม’
ธรรม-คำนี้นั้น มันมีอยู่ในคนทุก ๆ คน
ผมเคยเปรียบ และอุปมาสมมติขึ้นให้ฟังมาหลายครั้ง-หลายหน
และผมไปพูดที่ไหน-ผมก็พูดอย่างนี้ เพราะผมเข้าใจอย่างนี้
**คำว่า‘ธรรมะ’นั้น มันมีอยู่ในทุกคน**
เหมือนกับเม็ดข้าวที่เป็นข้าวเปลือก
จะเป็นข้าวเจ้าก็ตาม จะเป็นข้าวเหนียวก็ตาม
เมื่อเอาลงไปเพาะ-ไปปลูก แล้วเอาน้ำไปรด
พยายามรักษาไว้ ไม่ให้มด-ให้ปลวก-ให้แมงเอาไปกิน
เม็ดข้าวทุกเม็ด ถึงจะเป็นข้าวเจ้าก็ตาม-ข้าวเหนียวก็ตาม
ต้องงอก หรือต้องแตก
ต้องป่ง(งอก)ออกมาเป็นต้น-เป็นลำได้เหมือนกัน
ฉะนั้น **การปฏิบัติธรรมะนั้น
จะเป็นชนชาติไหน-ภาษาใดก็ตาม จะถือศาสนาไหนก็ตาม
จะเป็นยุคใด-สมัยใดก็ตาม
ยุคสมัยปัจจุบัน ที่เรากำลังมาประพฤติ-ปฏิบัติธรรมอยู่ในขณะนี้
เรียกว่า‘ยุคไม่มีพระพุทธเจ้า’ แต่มีตำรับ-ตำรา
คำสอนของพระพุทธเจ้ายังมีอยู่ เพราะว่า(หาก)ปฏิบัติธรรมะ
สามารถที่จะรู้ธรรมะ-เห็นธรรมะ-เข้าใจธรรมะได้เช่นเดียวกัน
หรือว่าฆ่ากิเลสตาย-คลายกิเลสหลุดได้
เช่นเดียวกันกับสมัยเมื่อพระพุทธเจ้ายังมีลมหายใจอยู่นั้น**
ฉะนั้น การปฏิบัติธรรมะนั้นมีหลายวิธี ที่เราเคยพูดกันมาว่า
การเข้าถึงธรรมะนั้นโดย (๑.) สุตตมยปัญญา-คือการฟัง
ข้อที่ ๒. เรียกว่าเข้าถึงธรรมะได้เพราะจินตมยปัญญา
เพราะการนึก-การคิด
หรือเข้าถึงธรรมะนั้น…เพราะการเรียน การเขียน-การอ่านก็มี
ท่านว่าอย่างนั้น
ฉะนั้น การเข้าถึงธรรมะนั้น
เรียกว่า‘สุตตมยปัญญญา-จินตมยปัญญา-ภาวนามยปัญญา’
คำว่า‘สุตตมยปัญญา’ คือการฟัง
‘จินตมยปัญญา’ คือการนึก-การคิด-การปฏิบัติตาม
‘ภาวนามยปัญญา’ ก็เป็นการเรียนและปฏิบัติตาม
**เรียนเท่านั้นยังไม่พอ ฟังเท่านั้นยังไม่พอ
ต้องนึก-ต้องคิด ต้องลงมือประพฤติ-ปฏิบัติ
ตามคำสอนที่เราเห็น ๆ มา หรือเรียน ๆ มานั้น**…”
หลวงพ่อเทียน จิตฺตสุโภ