“…พระธรรมคำสอนของพระพุทธเจ้านั้น มีมาก
ไม่สามารถจะเอามาพรรณนาได้หมด
เราคงเคยได้ยิน-ได้ฟังกันมาแล้วว่า
‘ในสมัยหนึ่ง พระพุทธเจ้าของเรานี้
พาภิกษุจำนวนหนึ่งเดินเข้าไปในป่า
ไปเห็นใบไม้แห้งหล่นเกลื่อนอยู่
พระองค์ได้หยิบใบไม้มากำมือหนึ่ง
แล้วถามภิกษุเหล่านั้นว่า ภิกษุทั้งหลาย
ใบไม้ในกำมือของเราตถาคต กับใบไม้ทั้งป่า
อย่างไหนมีมากกว่ากัน ?
ภิกษุเหล่านั้นทูลตอบว่า ใบไม้ในป่ามีมากกว่า
อย่างไม่สามารถจะเอามาเปรียบกับใบไม้ในกำมือได้เลยพระเจ้าข้า
พระพุทธองค์จึงตรัสสอนว่า
ความรู้ความเข้าใจที่เราตถาคตศึกษามานั้น
มีมากเปรียบได้กับใบไม้ทั้งป่า
ส่วนความรู้ที่เราเอามาสอนพวกเธอทั้งหลายนั้น
เท่ากับใบไม้ในกำมือเดียวนี้เท่านั้น’
หากจะเปรียบใบไม้ในป่า
ก็ได้แก่ การทำบุญ-ให้ทาน รักษาศีล
และการเจริญสมถกรรมฐาน
ส่วน**ใบไม้ในกำมือ ก็คือ‘วิปัสสนา’โดยเฉพาะเท่านั้นเอง**
อย่างไรก็ดี **การทำวิปัสสนานี้
ต้องศึกษาด้วยการฟัง ด้วยการอ่านให้เข้าใจ
แล้วจึงลงมือปฏิบัติ
ไม่เช่นนั้นจะเป็นการเสียเวลา
กับการที่จะคว้าเอาใบไม้ทั้งป่า
วิปัสสนาที่พระพุทธเจ้าสอนเอาไว้ว่า
ให้เจริญสติปัฏฐาน ๔ นั้น ก็คือให้มีสติ
ธรรมที่มีอุปการะมาก ท่านก็บอกไว้แล้วว่า มี ๒ อย่าง
คือ ‘สติ’ (และ)‘สัมปชัญญะ’
๑. สติ (คือ)ความระลึกได้
ก่อนทำอะไร-คิดอะไร ก็ให้เรามีสติรู้
๒. สัมปชัญญะ (คือ)ความรู้ตัว
ขณะทำอะไร-คิดอะไร ก็ให้รู้ตัวอยู่เสมอ
‘สติ-สัมปชัญญะ’
เมื่อพูดเป็นภาษาบ้านเรา ก็คือ
ให้รู้สึกตัว-ตื่นตัว รู้สึกใจ-ตื่นใจอยู่เสมอนั่นเอง**…”
หลวงพ่อเทียน จิตฺตสุโภ