“นิมนต์ตั้งใจฟัง
เมื่อผมรู้รูป-นาม รู้อารมณ์ของรูป-นามสมบูรณ์แล้ว
ผมยังไม่รู้วิปัสสนู แล้วก็ยังไม่รู้จินตญาณ-ยังไม่รู้วิปลาส
ต่อเมื่อกลับมาดูใจ แล้วรู้เท่า-รู้ทัน-รู้กัน-รู้แก้
จิตใจของผมเปลี่ยน ๒ ครั้ง
ผมจึงรู้คุณค่าของพระอริยบุคคลขั้นต้น-รู้วิปัสสนู
ส่วนจินตญาณ-ส่วนวิปลาส…ยังไม่รู้ มารู้ทีหลัง
**‘มรรค’ แปลว่าข้อปฏิบัติเพื่อให้ถึงความดับทุกข์
ผมได้รู้จักทุกข์-สมุทัย-นิโรธ-มรรค
ในลักษณะที่เป็นอริยสัจจ์ ๔ โดยแท้จริง
‘ทุกข์’หรือทุกขัง ที่ผมปฏิบัติและเข้าใจมา…คือตัวนึก-ตัวคิด
เรารู้จักในชั้นเปลือกของมันเสียก่อน
แล้วก็ตัวนึกตัว-คิดนี่เอง คือ‘สมุทัย’
*‘มรรค’ที่เป็นข้อปฏิบัติ คือให้เอาสติมาดูความคิดนี้
เมื่อดูอยู่อย่างนี้
ผลของมันก็คือ พ้นไป-พ้นไปจากทุกข์
ทุกข์ดับ เป็นนิโรธ
‘นิโรธต้องทำให้แจ้ง’ ท่านว่าอย่างนั้น
เมื่อพ้นไป-มันก็แจ้ง เรียกว่า‘รู้แจ้ง-รู้จริง’
ก็เป็นนิโรธ
อาจสงสัยว่าจะปฏิบัติอย่างไร ?
คำตอบก็คือ สร้างสตินี่-แล้วดูความคิดนั่น
นี่ละ‘มรรค’ ซึ่งแปลว่าข้อปฏิบัติให้ถึงความดับทุกข์
ผมรู้จักต้นตอของมันครับ
มันรู้เป็นพัก-เป็นพัก เป็นขั้น-เป็นตอน**…”
หลวงพ่อเทียน จิตฺตสุโภ